آشنایی با مجوزهای انتشار - قسمت سوم

در دو قسمت پیشین در خصوص مجوزهای انتشار متون و کپی لفت توضیحاتی داده شد، در این قسمت سعی داریم شما را با مجوزهای انتشار CC یا همان مجوز آنتشار آزاد Creative Commons آشنا نماییم.

CC یک مجوز انتشار آزاد است که مقر آن در کالیفرنیا قرار گرفته است. بر طبق این مجوز کاربران و ناشران مجموعه و یا اثر می توانند حق انتشار و سایر حقوق خود را برای دیگران به اشتراک بگذارند، به عبارت دیگر این مجوز در مقابل مجوز انتشار کپی رایت قرار می گیرد و برعکس حفظ حقوق اثر، تمامی حقوق را برای همه تضمین می کند.

شما می توانید با ثبت اثر خود را وب سایت Creative Commons آنرا تحت مجوز انتشار CC نمایید. شما حتی قادر هستید با مشخص کردن میزان دسترسی سطح آزادی این مجوز را تغییر دهید. برای مثال در لوگوی این مجوز گاه در کنار آرم CC قادر به مشاهده شکل آدمک، برگشت به اول، نماد دلار خط خورده و  ... هستید. هر کدام از این نمادها بیان کننده مقصود خاصی از این مجوز می باشد. در قسمت زیر توضیحاتی از معانی هر یک از علایم توسط سایت ویکی پدیا ذکر شده است.

نماد	حقوق	توضیحات
	ارجاع (BY)	مجوز امکان کپی، نشر، نمایش و اجرا اثر و آثار اشتقاقی آن را می‌دهد فقط در صورتی که حق تعیین نحوهٔ استفاده برای مجوز دهنده یا پدیدآورنده اثر محفوظ باشد.
	اشتراک همسان (SA)	مجوز امکان کپی، نشر، نمایش و اجرا اثر و آثار اشتقاقی آن را می‌دهد فقط در صورتی که مجوز استفاده همانند اثر اصلی باشد. (همچنین ببینید کپی‌لفت.)
	غیرتجاری (NC)	مجوز امکان کپی، نشر، نمایش و اجرا اثر و آثار اشتقاقی آن را می‌دهد فقط برای مقاصد غیرتجاری.
	اثر اشتقاقی نه (ND)	مجوز امکان کپی، نشر، نمایش و اجرا اثر را می‌دهد فقط در صورتی که اثر اشتقاقی از آن تهیه نشود.

لازم به ذکر می باشد استفاده از این مجوز انتشار برای همگان آزاد و امکان محدودیت برای کشورها وجود ندارد. 

برای ایجاد یک مجوز دسترسی تحت CC به شرح ذیل اقدام نمایید:

1.  به سایت Creative Commons بروید و بر روی قسمت لایسنس کلیک کنید
2. با توجه به سوالات پرسیده شده و مشخصات درخواستی و نحوه انتشار مد نظر خود، به ترتیب کادر بالا سمت چپ و دو کادر مجاور آنرا پر کنید.
3. با انتخاب هر گزینه می توانید تغییر در مجوز انتشار خود را در کادر پایین سمت راست ببینید.
4. با پر کردن فرم پایین سمت چپ و ارائه اطلاعات خود، به افراد دیگر این اطلاع را می دهید در صورت نیاز به استفاده از محتوای شما چگونه با شما تماس بگیرند.
5. در کادر پایین سمت چپ می توانید کدهای HTML مربوطه را جهت بارگذاری در سایت و یا بلاگ مشاهده نمایید.
6. پس از کپی از کدهای مربوطه به سایت خود مراجعه نمایید و در محل مناسب قالب بندی سایت این کدها را قرار دهید.
7. اکنون شما به تمامی کاربران و شرکتها اعلام نموده اید جهت دسترسی به محتوای تولید شده شما چگونه از آن استفاده نمایند

آشنایی با مجوزهای انتشار- قسمت دوم

اگر به تازگی جز خوانندگان این بلاگ شده اید و مایل هستید در خصوص مجوزهای انتشار اطلاعات بیشتری داشته باشید، مطالعه قسمت اول مجوزهای انتشار را برای شروع به شما پیشنهاد می نماییم.

در قسمت قبل در خصوص مجوزهای موجود و مجوزهای آزاد اطلاعاتی کسب نمودیم. در این پست قصد داریم تا شما را با مجوز آزاد انتشار مستندات GFDL آشنا نماییم.

GFDLGFDL یکی از انوع مجوزهای آزاد است که توسط بنیاد نرم افزار آزاد جهت حفظ و ضمانت آزادی انتشار مستندات برای پروژه گنو خلق شده است. این مجوز به خوانندگان مستندات اجازه تغییر، ویرایش و انتشار تحت رعایت قوانین کپی لفت را می دهد.

اصالت استفاده از مجوز تنها برای مستندات بوده و برای مجوزهای انتشار نرم افزار کاربردی ندارد. بر اساس این قانون در صورت ارائه مستنداتی با استفاده از این حق تکثیر، خوانندگان در صورت انتشار حق انتشار اولیه را برای نویسنده محترم شمرده و اشاره به ذکر نام وی در ابتدای سند منتشره می نمایند.

 

مجوز GFDL یکی از مجوزهای محبوب دانشنامه آزاد ویکی پدیا در سالهای پیش بوده است. این مجوز اجازه انتشار سند را به صورت تجاری و غیر تجاری فراهم آورده ولی هیچ مسئولیتی در خصوص تغییرات اعمالی پس از انتشار از سمت نویسنده اصلی را نمی پذیرد. استفاده از مجوز در سایر مستندات موجود بلا مانع بوده اما عمدتا استفاده از آن در فعالیت های که مرتبط به آموزش، راهنمایی و یا مرجع شدن می باشد بیشتر توصیه می گردد.

لوگوی انتشار با مجوز GFDL به شکل زیر می باشد.

آشنایی با مجوزهای انتشار

مجوز چیست؟

مجوز در واقع سند و مدرکی است که اشاره به حق یا حقوق مولف، تالیف و یا محصول تولید و یا ساخته شده دارد. مجوزها بر حسب حقوقی که در اختیار صاحبان آن قرار می دهند به چندین قسمت مختلف تقسیم می شوند، اما اصلی ترین شاخه های مجوزها مربوط به حقوق کپی رایت و کپی لفت می گردد.

 

اکثر ما با حق کپی رایت اشنایی داریم. حقی که اشاره به عدم انتشار تمام و یا قسمتی از اثر خلق شده دارد و عموما با جمله انگلیسی All Right Reserved همراه است. در صورتی که فرد ثالث حتی قسمتی از این حق را زیر پا بگذارد، دارند حق اثر می تواند از وی شکایت نموده و از وی طلب غرامت نماید.

اما مسئله به همین سادگی نیست، این قانون عموما در کشورهایی دارای اعتبار می باشد که به نوعی دارای بازار آزاد و به اصطلاح داری اقتصادی باشند که با دیگر کشورها مبادلات اقتصادی دارند. عموما چنین کشورهایی جهت عدم ایجاد مشکل با توجه به قوانین اقتصادی خود تحت سازمان WTO یا همان سازمان تجارت جهانی فعالیت می نماید. متاسفانه تا حال حاضر کشورمان به WTO نپیوسته است بنابراین خواه، ناخواه قوانین کپی رایت در ایران نادیده انگاشته شده و حتی در صورت پیوستن به سازمان تجارت جهانی ممکن است چنین کشوری با جرایم مالی نیز روبرو گردد.

اما در مقابل قانون کپی رایت، قانون کپی لفت قرار گرفته است. استفاده از نام "لفت" در قانون کپی لفت صرفا بازی با کلمه "رایت" در قانون کپی رایت است. Copy Right به معنی حق کپی می باشد اما استفاده تضاد آمیز از "Right" که معنای راست را نیز می دهد در مقابل کلمه چپ ویا "Left" قرار گرفته است و به نوعی نشان از ماهیت متفاوت این دو حق دارد.

بد نیست بدانید پایه و اساس تایید قانون کپی لفت بر اساس تاییدیه ای است که از قانون کپی رایت برداشت شده است و به نوعی وجود کپی رایت ضامن وجود کپی لفت است.

Copy left تضمین کننده حق ویرایش و انتشار جز و یا قسمتی از اثر و یا تولید است. کپی رایت سبب انحصار محصول می گردد و آنچه سبب شکستن انحصار است قانون کپی لفت است.

کپی لفت را نیز به مانند کپی رایت می توان بر روی تمامی آثار دارای حق تکثیر بکار برد. کپی لفت به واسطه آزادی که به مولف می دهد دارای شاخه ها و دسته بندی های مختلفی است که با توجه به نوع اثر، سطح دسترسی و انتشار متفاوت است.

تعریف صریح کپی لفت در سایت GNU به شرح ذیل است:

"کپی‌لفت یک روش جامع برای تضمین آزادی نرم‌افزار و یا هر اثر دیگری است و همچنین ایجاب می‌کند که نسخه‌های تغییر و یا توسعه‌یافته آن برنامه نیز آزاد باشد."

بنابراین همواره با انتشار آثار حق کپی لفت جمله معروف Some Right Reserved را مشاهده خواهیم نمود که یاد آور حمایت از بخش خاصی از اثر منتشر شده دارد.

اگر می خواهید در مورد سایر شاخه های مجوز انتشار اثر بدانید منتظر انتشار بعدی پست مجوزهای آزاد بمانید.